Lưu Thị Quyên, em là ai ?




Bùi Tín 

Bộ Ngọai giao Hoa Kỳ dưới thời Tổng thống D. Trump vừa làm một việc đáng ca ngợi. Trong 2 năm qua, Bộ đã ra công tìm hiểu tình hình tuổi trẻ trong 100 nước trên tòan thế giới để tuyển chọn 10 khuôn mặt tiêu biểu nhất về khả năng lãnh đạo, một chủ trương năng động sáng tạo tìm kiếm và bồi dưỡng những nhân tài lãnh đạo mới cho  tòan thế giới.

Bộ Ngọai giao Hoa Kỳ đã công bố danh sách 10 nhân tài trẻ thuộc các nước :  Afganistan, Algéria, Bỉ, Malta, Jérusalem, Pakistan, Pẻru, Sri Lanka, Tagikistan

và Việt Nam. 




Cô gái trẻ Việt Nam tên là Lưu Thị Quyên, 23 tuổi sống tại thủ đô Hà Nội, cầm đầu một mạng FaceBook, từng đứng ra thảo Kiến nghị gửi đến các đại biểu Quốc Hội VN  yêu cầu họ phải đòi Chính phủ công khai thật rõ thu chi ngân sách cho tòan dân biết, vì đó là công sức của tòan dân. Bản kiến nghị chỉ ra lầm lẫn xưa nay của người dân cho rằng thu chi là công ơn của đảng và Nhà nước ban cho dân chúng. Do đó họ đã chi tiêu bừa bãi, tham ô lãng phí không kể xiết. Chỉ riêng việc đầu tư về khai thác dầu khí vào Vénezuela ( mà họ cho là bạn thân do đảng CS lãnh đạo) đã mất trắng 2,3 tỷ đôla, mà không ai chịu trách nhiệm cả. Các Tổng công ty Quốc doanh đều lỗ to, thất thóat hàng nghìn, chục nghìn tỷ đồng.

Kiến Nghị Lưu Thị Quyên thu được trong thời gian ngắn 12.600 người đáp ứng thuộc đủ mọi giới, đông nhất là tuổi trẻ trong nước. Nhưng không có một hồi âm nào từ 500 đại biểu Quốc hội, kể cả bà Chủ tịch Nguyễn Thị Kim Ngân.



10 bạn trẻ được tặng thưởng trên đã được Bộ Ngọai Giao Hoa Kỳ mời đến Washington dự lễ trao Giải tài năng Trẻ tòan cầu mới nổi – ‘’ Global Emerging

Young Leaders Awards’’ ngày 4/5 . Các bạn cũng được là khách mời tham quan Hoa Kỳ từ 30/4 đến 13/5, cùng nhau làm quen, trao đổi kinh nghiệm về lãnh đạo các tổ chức xã hội dân sự, đựơc bồi dưỡng thêm về tổ chức, mở rộng truyền thông và họat động theo hướng công khai, minh bạch, bảo vệ Hòa Bình, tôn trọng Nhân quyền, Công lý, xây dựng tình hữu nghị giữa các dân tộc.

Rất mong các cơ quan truyền thông trong và ngòai nước sớm liên lạc với em Lưu Thị Quyên để cho tòan xã hội biết rõ hơn về một nhân tài trẻ VN được Hoa Kỳ phát hiện, nhm nhân lên gấp bội các tài năng trẻ - hậu sinh khả úy – mà đất nước ta đang rất cần.



Bùi Tín
Read more…

Thượng nghị sỹ Mỹ: Trung Quốc hành xử giống kẻ bắt nạt ở Biển Đông



Thượng nghị sĩ John McCain (Ảnh: Politico)


Thượng nghị sỹ Mỹ John McCain đã chỉ trích Trung Quốc hành xử như “kẻ bắt nạt” với việc quân sự hóa các đảo nhân tạo ở Biển Đông. Ông McCain đồng thời cũng cho rằng, Mỹ cần phải thảo luận với các đồng minh để tìm kiếm một giải pháp hòa bình.


Reuters ngày 30/5 đưa tin, trong bài phát biểu tại Sydney hôm nay, ông McCain cho rằng "rõ ràng là Trung Quốc đang cố gắng bành trướng trên các đảo nhân tạo ở Biển Đông và quân sự hóa chúng. Đó là một hành động vi phạm luật pháp quốc tế".

Mỹ đã chỉ trích Trung Quốc đã bồi đắp phi pháp hơn 1.300 ha đất trên 7 thực thể ở Biển Đông trong 3 năm qua. Trung Quốc còn xây dựng sân bay, bến cảng, kho chứa máy bay và các trung tâm thông tin liên lạc trái phép trên các đảo nhân tạo này.

Để đối phó với hành động ngang ngược của Trung Quốc, Mỹ đã tiến hành chiến dịch tự do hàng hải ở Biển Đông. Gần đây nhất, Mỹ đã thực hiện hoạt động tự do hàng hải và diễn tập tại khu vực đá Vành Khăn, thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam.

Bình luận trên của Thượng nghị sỹ bang Arizona có thể gây leo thang căng thẳng giữa Mỹ và Trung Quốc, chỉ vài ngày trước khi hội nghị an ninh khu vực Shangri-La diễn ra tại Singapore.

Các đồng minh của Mỹ như Australia cho tới nay đã từ chối tham gia vào các hoạt động tự do hàng hải ở Biển Đông do lo ngại "chọc giận" Trung Quốc. Mặc dù ông McCain không kêu gọi Australia tiến hành hoạt động như vậy nhưng cựu ứng viên tổng thống Mỹ cho rằng các đồng minh cần hợp tác với nhau để tìm kiếm một giải pháp hòa bình.


Đức Hoàng

Nguồn: Theo Dân Trí
Read more…

Chính quyền Cộng Sản có cần “công dân thông minh” ?


GNsP – “Người dân TP HCM phải trở thành công dân thông minh” là một trong hàng loạt bài toán lớn mà Bí thư Thành ủy TP HCM Nguyễn Thiện Nhân đã đặt ra để thành phố phát triển, bền vững và góp sức nhiều hơn cho đất nước trong buổi gặp gỡ đại biểu tri thức vào sáng ngày 18-05 vừa qua.

Quả thật, với thực trạng đất nước hiện nay thì không chỉ người dân TP HCM nhưng mọi người dân Việt Nam đều cần trở thành những “công dân thông minh”.





Là “công dân thông minh” để nhận ra người dân không thể có một “chính quyền thông minh” với những cuộc bầu cử theo thể thức “ Đảng cử, dân bầu” vẫn diễn ra hàng năm.

Là “công dân thông minh” để nhận thấy hiện tượng “cả nhà làm quan”, “vợ bí thư, em chủ tịch”, “bổ nhiệm con trai làm phó phòng để tiện chăm sóc cháu nội” trong guồng máy lãnh đạo là điều không thể chấp nhận vì đó là nguyên nhân cho tình trạng chảy máu chất xám, phung phí nhân tài.

Là “công dân thông minh” để biết rằng yêu nước không phải là yêu Đảng và không một Đảng phái chính trị nào được đứng trên pháp luật.

Là “ công dân thông minh” để hiểu rằng là con người chỉ nên biết “tôn thờ và kính sợ Thiên Chúa chứ không phải tôn thờ và kính sợ chính quyền.”

Là “công dân thông minh” để biết tiền thuế của mình đi đâu? Được sử dụng như thế nào ? Vì sao ngày càng nhiều công trình xây dựng được đầu tư với giá cao ngất ngưỡng nhưng chất lượng lại rất kém ?

Là “công dân thông minh” để hiểu việc mỗi người dân phải gánh gần 30 triệu nợ công không hề là chuyện để cho “ Đảng và nhà nước lo”. Bởi lẽ chính mỗi người dân phải è lưng trả số nợ đó bằng việc bị tăng thuế, tăng các dịch vụ do nhà nước quản lý, phải mua công trái, chịu tình trạng đồng tiền mất giá…

Là “công dân thông minh” để hiểu chính tình trạng tham nhũng, bòn rút của dân một cách không thương tiếc của giới lãnh đạo, quan chức nhà nước là nguyên nhân khiến đất nước ngày càng khánh kiệt về đời sống con người lẫn tài nguyên thiên nhiên, là nguyên nhân khiến tình trạng “mua quan, bán chức” phải được đem ra bàn trong đại hội Đảng.

Là “công dân thông minh” để biết không nên quan tâm đến cuộc sống của các Sao, chuyện riêng tư của những nhân vật trong giới showbit … vì đó là những chuyện không liên quan đến cuộc sống của mình. Ngược lại hãy biết rằng không khí mình đang hít thở, thức ăn hàng ngày mình đưa vào miệng đang bị nhiễm độc bởi các dự án gang thép của Formosa, của nhà máy giấy Lee & Men và trăm ngàn khu công nghiệp đang hiện diện tại Việt Nam.

Là “công dân thông minh” để hiểu rằng khi người dân trong một đất nước không được nói lên chính kiến của mình, không được tự do trình bày quan điểm của mình về hiện tình đất nước, về đường lối chính sách của giới lãnh đạo thì nhân quyền của mình không được tôn trọng.

Là “công dân thông minh” để nhận ra mục đích của nền giáo dục hiện nay là tạo ra những con người chỉ biết rập khuôn, không biết sáng tạo, không có khả năng phản biện, lệch chuẩn trong nhận thức, vô cảm và tàn ác với đồng loại.

Là “công dân thông minh” để biết rằng khi nhà cầm quyền thẳng tay đàn áp những người biểu tình chống giặc bành trướng Trung Quốc thì điều đó có nghĩa là việc nhà cửa, ruộng vườn, người thân của mình rơi vào tay bọn giặc Phương Bắc chỉ còn là vấn đề thời gian.

Là “ công dân thông minh” để biết đặt câu hỏi vì sao Sài Gòn Hòn Ngọc Viễn Đông nay trở thành cục gạch trong cái lò gạch của Chí Phèo ? Cũng vậy, cố Thủ tướng Singapore Lý Quang Diệu từng mơ ước có một đất nước như Việt Nam thế nhưng hiện tại theo báo cáo của World Ecomic Forum và World Bank thì Việt Nam chính thức bị Lào và Campuchia vượt mặt ?

Là “công dân thông minh” để biết rằng thờ ơ với chính trị là thờ ơ với cuộc sống của chính mình. Bởi lẽ chính trị không phải là những chủ thuyết xa xôi nhưng là những gì liên quan cụ thể và trực tiếp đến đời sống của con người.

Ông hoàng Sihanouk của Campuchia có nói:
“ Campuchia có 100 người thì hết 99 người ngu, còn Việt Nam 100 người thì hết 99 người khôn. Nhưng cái may mắn là Campuchia, 1 người khôn lại lãnh đạo 99 người ngu. Còn Việt nam thì 1 người ngu đó lại lãnh đạo 99 người khôn kia !”

Như vậy, phải chăng nếu người dân Việt không trở thành “công dân thông minh” lại là điều may mắn cho nhà cầm quyền hiện nay hay sao ?

Điền Phương Thảo
Read more…

Việt Nam ơi, vận mệnh của quốc gia nằm trong tay những kẻ này sao?


















Chuyến Mỹ du của thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc trong 2 ngày tới đang tạo cho tôi cảm hứng muốn viết, muốn trang trải với quý vị một vài suy nghĩ của tôi. Tôi không thể không bật cười khi hình dung một cái đầu hói bóng lưỡng, trên đó phẳng lì như phi đạo của một phi trường nào đó ở xứ cờ hoa, khuôn mặt cái thúng trông rất dị dạng. Anh mắt nhìn tuồng như trong đó chẳng thấy phản chiếu thứ gì ngoài một ánh nhìn vô tri vô giác. Hình như lãnh đạo cộng sản người nào cũng vậy, mặt vị nào cũng nung núc những mỡ là mỡ khiến cho ta sống lại cái thời phong kiến trong các tác phẩm tiểu thuyết của Nguyễn Công Hoan, hay Ngô Tất Tố dạo nào khi miêu tả những ông quan phụ mẫu chi dân. Không phải “khi yêu trái ấu cũng tròn, khi ghét bồ hòn cũng méo” như dân gian người ta hay nói, mà vì nghĩ về những thảm họa xảy ra trên đất nước Việt Nam cùng với những điều lệ ngu ngơ chỉ để nhằm trấn áp những tiếng nói vì dân tộc mà tôi trở nên khó chịu khi nhìn thấy những khuôn mặt này.

Như quý vị đã biết, đảng cộng sản không đời nào từ bỏ chủ nghĩ cộng sản mà đi theo ý nguyện của toàn dân, đa nguyên đa đảng, tam quyền phân lập. Để cố duy trì vị trí độc tôn của mình, càng ngày đảng cộng sản VN càng gắn chặt số phận mình với kẻ thủ truyền kiếp là cộng sản Bắc Kinh. Đó chính là điều bất hạnh của dân tộc mình. Nhìn ra thế giới bên ngoài, những nước theo chủ nghĩa cộng sản giờ đã từ từ rụng hết, chỉ còn lại vài nước còm cõi đang rì rì vận hành một chủ nghĩa đã lỗi thời. Không ai còn lưu luyến, không ai còn nhớ nhung, không ai còn tin vào cái chủ thuyết tà mị này nữa, ngoại trừ những bộ óc bịnh hoạn, già nua, đang sống trong ảo tưởng sẽ bước ra thế giới đại đồng (!).

Vâng, đó có thể là giấc mơ của lớp người ngày trước khi thế giới còn hỗn mang, nhưng bây giờ thời điểm có khác. Thế giới đã đi vào trật tự nhất định của nó. Với sức mạnh của công nghệ thông tin, giá trị của Tự Do vẫn luôn tồn tại. Muốn làm chủ thế giới mà không làm chủ được bản thân, sống theo bản năng cố hữu mạnh được yếu thua thì muôn đời vẫn chỉ là những cái bóng vật vờ không ai biết tới. Huống chi biết mình đã yếu, đã không thể làm được gì, chỉ biết dựa vào những nước lớn để trục lợi, để bám víu, để xin xỏ một chút canh cặn cơm thừa, và duy ý chí đến rợn người. Cái chết người ở chỗ là vẫn lên giọng kẻ cả, vẫn lớn lối quát nạt và hành động như những thằng điên, con khùng khi bắt giam những người có học hàm học vị và cái đầu hơn hẳn mình, tự cho mình cái quyền ra luật, cái quyền sinh sát trong tay, cái quyền xem thường nhân phẩm của người khác. Càng ngày đảng cộng sản VN đang tự bôi tro trét trấu lên mặt mình, thế mà những cơ quan ngôn luận của đảng vẫn ngày đêm ra rả những giọng điệu ru ngủ, tự bốc thơm cho mình bằng những thông tin huyễn hoặc lừa dối dân đen. 

Hôm nay tôi vừa đọc được bản tin trên đài VOA đã được đăng lên youtube. Cảm giác tiếng cười đang vỡ òa trong tôi. Tôi cười lăn lộn với cái tiêu đề như sau:


Anh chàng nào đưa tin cũng khéo, chỉ chừng ấy chữ thôi mà đã khiến cho tôi vỡ bụng vì cười. Tôi thật không biết được trong đầu mấy ông lãnh đạo cs chứa đựng cái gì trong đó, chịu, không tài nào biết được. Trong chừng mực nào đó, tôi thấy họ khá là can đảm. Biết rằng khi nói ra câu đó, thiên hạ sẽ ném… dép, mà là dép tổ ong vào mặt mình, nhưng họ vẫn cứ nói. Sự liêm sỉ và lòng tự trọng tối thiểu không hề có trong họ. VN ơi, vận mệnh của quốc gia nằm trong tay những kẻ này sao? 

California 30/5/2017

Read more…

Lời tâm sự mến gởi quí còm sĩ, thân hữu và bạn đọc














 "Miếng khi đói bằng gói khi no", trong khao khát tình quê cùng bổn phận và trách nhiệm... Không, nhất định không, chúng ta không thể nào ngoảnh mặt quay lưng trước đau thương, đổ nát và diệt vong, mà hãy san sẻ, hổ trợ cho nhau tình người, tình chiến hữu, tình dân tộc để mai đây quê hương còn có tên gọi Việt Nam.

*

Có một dạo tôi dường như bị "trầm cảm" (depression), do cuộc sống bị bao vây bởi quá nhiều điều "tiêu cực" (nagative) mà trong đó cục diện Việt Nam là điều làm cho tôi bị ảnh hưởng nhiều nhất. Nếu cứ biện bạch rằng "đất nước này không chỉ của riêng ai" thì vế lô gic kế tiếp là "Cho nên không riêng ai cần phải nặng lòng". Bởi nếp suy nghĩ ấy và vì thế VN mới lâm vào thảm họa hôm nay.

"Cha chung không ai khóc" đó là cảnh tang thương đầy bát nháo của Việt Nam hôm nay.

Dân Làm Báo "cho" tôi trở lại với sự chào mừng thăm hỏi cũng như tiếp sức cho tôi từ bạn bè cùng chung chiến tuyến để chúng ta còn có bên nhau trong cuộc đọ sức dai dẳng bất cân xứng này.

"Miếng khi đói bằng gói khi no", trong khao khát tình quê cùng bổn phận và trách nhiệm... Không, nhất định không, chúng ta không thể nào ngoảnh mặt quay lưng trước đau thương, đổ nát và diệt vong, mà hãy san sẻ, hổ trợ cho nhau tình người, tình chiến hữu, tình dân tộc để mai đây quê hương còn có tên gọi Việt Nam.

Có câu rằng "Chưa thấy quan tài, chưa đổ lệ", dân tôi ơi, hãy thôi là những con cừu ngơ ngác nhởn nhơ, mà hãy là những con trâu rừng tuy hiền hòa nhưng có đầy mãnh lực để húc tan xác bầy sư tử hung bạo.


Cô "Phó thường dân" đã nói đại khái rằng "chúng ta tuy là thiểu số nhưng với quyết tâm, chúng ta sẽ chiến thắng". Đúng vậy, chúng ta sẽ chiến thắng bởi chúng ta có chính nghĩa.

Dân Làm Báo đã lấy châm ngôn "Mỗi người là một chiến sĩ thông tin" để làm tiêu chí cho mục đích thông tin của bổn báo, mà Dân Trí là điều tối cần cho bất cứ giai đoạn nào của xã hội. Nếu nhìn lại quảng thời gian cách đây đôi ba chục năm của cái thời vàng son độc quyền bưng bít, mụ mị của ĐCSVN thì nay người dân đã vượt qua một chặn đường rất xa trong suy nghĩ, thiết nghĩ tiến triển về nhận thức ấy đã đủ cho họ tiến đến hành động vì hành động là thiết thực và cần thiết. Thật sự thì ĐCSVN chẳng tốt lành gì, chúng vẫn cố tình cấm đoán, ngăn cản để tiếp tục mụ mị nhằm mê hoặc dân để củng cố quyền lực nhưng Tự Do Dân Chủ và Nhân Quyền là xu thế của thời đại văn minh mà tiện ích thông tin toàn cầu là những thứ vũ khí phá vỡ mọi khuynh hướng độc tài toàn trị. ĐCSVN sẽ không thể đi ngược lại xu hướng ấy.

Chặn đường trước mặt còn dài, còn lắm gian nguy. Sau 2020 cuộc đấu tranh càng gian nan và khó khăn hơn, nó gồm cả máu và nước mắt nhưng khi con người ta không còn gì để mất thì ắt chẳng có gì để ngại, mà câu dân dã thường ví là "thí mạng cùi". Người dân Việt đã tự đặt mình vào con đường cùng cực của gian nan và nguy hiểm. Tiếc thay.

Trong tận cùng của cô đơn và chán nản, bên tôi còn có những kiếm khách đồng hành. Mời bạn nói đi, nói cho vơi nỗi nhọc nhằn... Cảm ơn các bạn đã chia sẻ, chúng ta hãy tiếp sức cho nhau, bảo vệ che chở lẫn nhau trong cuộc chiến đầy gian nan này.

Cố giữ thân gai nhọn 
nguyện dưỡng nụ thắm hồng. 
dẫu đọa đầy sắt máu... 
Xương rồng vẫn đơm bông. 



*

Tôi mơ...

Tôi mơ ước một ngày
Bạn và tôi nắm tay
Đường quê hương hoa rộ
Chung vui buổi xum vầy.

Quê hương qua bỉ cực
Tôi anh, ta chung sức
Xây lại những đổ nát
Dựng Dân Chủ ấm no.

Hôm nay trên chuyến đò
Giữa trùng khơi bão táp
Gắng sức ta vượt qua
Đến bến bờ Tự Do.

Đường vạn nẻo khó khăn
Gian nan khối nhọc nhằn
Nhưng đường đi sẽ đến
Ý chí là vạn năng.

Cầu chúc anh vững chí
Trong tinh thần vô úy
Diệt tan bọn cường quyền
Tự Do... Chân Thiện Mỹ.

31.5.2017

Read more…

Đoàn tàu Việt- Mỹ bao giờ đến được… ga chính?

Nguyễn Quang Dy
Theo blog Kim Dung

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã bắt đầu chuyến thăm Mỹ chính thức (29-31/5/2017). Đã có nhiều người bình luận và phỏng đoán về sự kiện này. Có lẽ đây là một dịp tốt để nhìn lại quan hệ Việt-Mỹ trong bối cảnh thế giới mới đầy biến động bất thường và bất định. Muốn hiểu hiện tại và biết về tương lai, chúng ta không được quên quá khứ.

Trở về tương lai

Mỗi khi đề cập đến quan hệ Việt-Mỹ, người ta thường nhớ lại quá khứ đau buồn khi Chiến tranh Việt Nam đã biến hai quốc gia này thành kẻ thù. Nhưng nhiều người quên mất lịch sử trước đó khi hai quốc này gia suýt nữa … trở thành đồng minh. Ngày 16/7/1945, OSS đã cử nhóm “Con Nai” (Deer Team) đến Tân Trào để giúp Việt Minh, sau khi cụ Hồ thỏa thuận với Archimedes Patti (chỉ huy OSS tại Kunming). Hơn bốn thập kỷ sau Chiến tranh Việt Nam, nay hai quốc gia lại đang cố gắng để trở thành đồng minh, như “trở về tương lai” (back to the future). Vậy số mệnh trong tử vi của hai quốc này là kẻ thù hay đồng minh? Các sử gia cần làm rõ và xác định xem vì sao đoàn tàu Việt-Mỹ đã bị bẻ ghi đi chệch sang hướng khác, với những “hệ quả không định trước”, và làm thế nào để đưa đoàn tàu này “trở về tương lai”.

Nếu đặt quan hệ Việt-Mỹ vào bức tranh lịch sử đầy nghịch lý và trớ trêu đó, chuyến thăm Mỹ của thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc lần này (cũng như các chuyến thăm của lãnh đạo hai nước trước đây) chỉ là những điểm dừng chân của đoàn tàu Việt-Mỹ tại các nhà ga (cả ga chính và “ga xép”). Thế giới hiện nay còn nhiều nghịch lý và điên rồ hơn trước, vì ngày càng nhiều kẻ khùng đang cướp lái và bẻ ghi các đoàn tàu quốc gia. Trong khi có những người tin rằng thế giới đang tiến gần đến “ngày tận số”, thì nhiều người khác mất hết lòng tin vào cả hiện tại và tương lai, vì họ đã quên hoặc hiểu nhầm quá khứ. Ảo tưởng và nhầm lẫn trong lịch sử đã phải trả giá rất đắt, nên nếu lặp lại sai lầm một lần nữa thì thật là ngu xuẩn và điên rồ.

Có thể nói đoàn tàu Viêt-Mỹ đã vượt qua một quãng đường dài, có lúc chạy nhanh, có lúc chạy chậm, có lúc thậm chí dừng lại một chỗ vì lúng túng không biết chạy hướng nào trước ngã ba đường. Vấn đề không phải là đường ray hay biển chỉ đường bị sai mà là do đầu óc của những người lái tàu bị hồ đồ nhầm lẫn nên lầm đường lạc lối. Đoàn tàu đã rời ga “Đối tác Toàn diện” gần bốn năm, nay đang hướng tới ga mới là “Đối tác Chiến lược Toàn diện”. Nhưng không hiểu sao đoàn tàu Việt-Mỹ chạy mãi mà vẫn chưa tới được cái ga đó (cứ như một nhà ga ảo). Có lẽ chuyến thăm Mỹ của ông Nguyễn Xuân Phúc cũng chỉ tới được một cái “ga xép” dọc đường, chứ chưa tới được cái ga chính, vì chủ nhân của Nhà Trắng đã thay đổi. Một năm trước đây khi ông Obama còn làm chủ Nhà Trắng, chỉ cần Hà Nội dấn thêm một bước nữa là đoàn tàu Việt-Mỹ có thể tới được cái ga đó rồi (nhưng nay cơ hội đó đã trôi qua).

Những rào cản lớn

Chặng đường trước mắt của đoàn tàu Việt-Mỹ còn nhiều trắc trở, với những rào cản hữu hình và vô hình (mà người ta sợ “nhạy cảm” nên không nói ra). Rào cản lớn nhất có tên là Bắc Kinh. Cứ mỗi khi đoàn tàu Việt-Mỹ định tăng tốc thì nó lại xuất hiện, làm cho đoàn tàu lắc lư phải chạy chậm lại, hoặc dừng hẳn. Ví dụ, khi đoàn tàu Việt-Mỹ đang chạy tới ga “Normalization” (hay “WTO” và “BTA”) thì lại có biển báo dừng lại, không phải biển cấm vì tàu đi vào đường một chiều, mà là biển báo hiệu nguy hiểm vì “diễn biến hòa bình”. Điều trớ trêu là Bắc Kinh ngăn cản Hà Nội kết bạn với Washington, trong khi họ làm tình với nhau.

Mặc dù Hà Nội biết cái biển báo đó là của Bắc Kinh, nhưng đoàn tàu vẫn phải chạy chậm hay dừng lại, không phải vì người lái tàu Hà Nội sợ sai luật giao thông mà sợ sai “quy trình”, như sợ một bóng ma vô hình. Cứ mỗi khi Hà Nội cử một lãnh đạo nào sang Washington, thì lại phải sang Trung Nam Hải trước, như một tiền lệ “bất thành văn”. Cái bóng Bắc Kinh đã ám ảnh đoàn tàu Việt-Mỹ suốt 27 năm qua (từ 9/1990) khi những người lái Tàu Hà Nội và Bắc Kinh gặp nhau bí mật tại Thành Đô để “bẻ ghi” đoàn tàu Việt-Trung chạy theo hướng ngược lại. Từ “kẻ thù trực tiếp và nguy hiểm nhất”, Trung Quốc trở thành “đối tác chiến lược toàn diện” với “16 chữ vàng”. Đó là một bước ngoặt chiến lược nguy hiểm để “trở về tương lai” của mối quan hệ “Bắc thuộc” (mà ông Nguyễn Cơ Thạch lúc đó đã cảnh báo).

Rào cản lớn thứ hai đối với đoàn tầu Việt-Mỹ là Nhân quyền, mà trước đây là vấn đề MIA đã từng cản trở quan hệ Việt-Mỹ suốt thời hậu chiến. Điều trớ trêu là trong khi Washington chấp nhận chế độ cộng sản Hà Nội mà biểu tượng là Tổng thống Obama đã tiếp Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng trong “Phòng Bầu dục” của Nhà Trắng, thì Washington lại không thể bỏ qua hồ sơ vi phạm nhân quyền, do sức ép của Quốc hội và dư luận báo chí. Hiện nay, mặc dù Tổng thống Donald Trump có thể bị nhiều người Mỹ lên án là vi phạm nhân quyền hay vi phạm quyền tự do báo chí, nhưng vấn đề Nhân quyền vẫn là một “cục xương mắc họng” trong quan hệ Việt -Mỹ. Vì vậy không nên nhầm lẫn giữa hai vấn đề này. Trong khi rào cản Bắc Kinh là một thực tế khách quan mà Hà Nội không làm gì được (trừ phi “thoát Trung”), thì rào cản Nhân quyền là một vấn đề mà Hà Nội có thể tháo gỡ bằng đổi mới thể chế.

Rào cản lớn thứ ba là sự “bất cập” của năng lực lãnh đạo (trong ngoại giao cá nhân). Mặc dù ai cũng biết ông Donald Trump là một Tổng thống bất bình thường, thậm chí có nhiều tai tiếng, nhưng nguyên thủ nước nào cũng phải đến Washington gặp ông Trump, từ Thủ tướng Nhật Abe đến Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, thủ tướng Đức Merkel, thủ tướng Anh May, v.v. Đơn giản vì Mỹ vẫn là siêu cường số một thế giới. Vì vậy, Thủ tướng Việt Nam muốn đến Nhà Trắng gặp ông Trump cũng là điều dễ hiểu, vừa vì lợi ích quốc gia (để đối phó với những vấn nạn hiện nay), vừa vì lợi ích cá nhân (để tăng cường vị thế chính trị của mình).

Tuy các cố vấn chủ chốt của ông Trump như Cố vấn An ninh Quốc gia HR McMaster, ngoại trưởng Rex Tillerson (trong nhóm “Axis of Adults”) có thể ủng hộ quan hệ đối tác Việt-Mỹ, vì lợi ích chung của hai nước. Nhưng họ có thuyết phục được ông Trump coi Việt Nam là “đối tác quan trọng” về kinh tế và chiến lược hay không, còn phụ thuộc vào ông Phúc có chứng minh được điều đó hay không, bằng cách trực tiếp thuyết phục ông Trump khi gặp gỡ. Ông Trump vốn thích “ngoại giao cá nhân” (personal diplomacy) và hay hành động theo cảm tính, đôi khi thất thường nên rất khó đoán. Trong khi ông Trump có thể tùy hứng thay đổi kịch bản có sẵn (script), thì ông Phúc (và hầu hết lãnh đạo Việt Nam) lại quen dựa vào kịch bản một cách cứng nhắc, nên dễ bị động và lúng túng. Vấn đề là ông Phúc làm thế nào để gây ấn tượng cá nhân tốt đẹp với ông Trump (như các nguyên thủ khác vẫn làm). Điểm mạnh của ông Trump lại là điểm yếu của ông Phúc (đã từng mang tiếng là “Thủ tướng CLMV”).

Tuy nhiên ông Phúc có thể dùng chiến thuật du kích làm ông Trump bất ngờ, như đề nghị mua thêm vũ khí tối tân, hoặc lập luận rằng trong số 32 tỷ USD thâm hụt thương mại mà Mỹ nhập siêu từ Việt Nam (năm 2016), hầu hết là sản phẩm điện tử của hãng Sam Sung và Intel (như điện thoại di dộng và linh kiện máy tính) sản xuất gia công tại Việt Nam. Số hàng hóa “nhập siêu” này thực chất không phải là hàng Việt Nam xuất khẩu sang Mỹ, mà là hàng Việt Nam gia công cho nước ngoài, để hưởng dịch vụ (chỉ khoảng 5-8% gía trị hàng hóa). Nói cách khác, đây là một sự nhầm lẫn “oan” cho Việt Nam, do khác nhau về cách thống kê.

Xung quanh chuyến đi

Trước khi Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc sang thăm Mỹ (29-31/5/2017), Chủ tịch nước Trần Đại Quang đã thăm chính thức Bắc Kinh (11/5/2017) nhân dịp dự diễn đàn quốc tế “Một Vành Đai một Con Đường” (14-15/5/2017). Ông đã gặp Thủ tướng Lý Khắc Cường và Chủ tịch Tập Cận Bình, và hai bên đã thông qua Thông cáo Chung về Biển Đông. Trong một động thái khác, ngày 22/5/2017, đại sứ Mỹ Ted Osius đã trao cho Cảnh sát biển Việt Nam 6 tàu tuần tra biển (Metal Shark) trong số 18 chiếc mà Tổng thống Obama đã cam kết 4 năm trước. Tiếp đó, ngày 24/5/2017, chiến hạm USS Dewey đã đi vào khu vực 12 hải lý quanh đảo Vành Khăn tại Trường Sa, mà không thông báo trước như thường lệ “đi qua vô hại” (innocent passage). Đây là chuyến tuần tra FONOP đầu tiên, kể từ khi ông Trump lên làm tổng thống.

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc là lãnh đạo đầu tiên của một nước ASEAN đến Nhà Trắng gặp ông Trump, dù trước đó các lãnh đạo Châu Á khác đã gặp ông Trump như Thủ tướng Shinzo Abe và Chủ tịch Tập Cận Bình. Để thu xếp cho lãnh đạo nước họ gặp ông Trump và tháo gỡ những rào cản, người Nhật và người Trung Quốc đã phải khôn khéo vận động (lobby). Việt Nam cũng không phải là ngoại lệ. Mấy tháng qua, lãnh đạo Hà Nội đã chủ động bày tỏ mong muốn gặp ông Trump, và cử các đoàn đi Mỹ vận động Quốc hội và các thế lực ủng hộ quan hệ với Việt Nam và duy trì tuần tra tại Biển Đông (FONOP). Theo Reuters, Việt Nam thuê một người vận động hành lang (lobbyist) với giá 30.000 USD/tháng.

Ngày 20-21/4/2017, Ngoại trưởng Việt Nam Phạm Bình Minh đã đến Mỹ để “tiền trạm”, gặp gỡ các quan chức chủ chốt của Chính quyền và Quốc hội, trong đó có Ngoại trưởng Rex Tillerson và Cố vấn An ninh Quốc gia H.R. McMaster. Trong dịp đó, ông McMaster đã trao cho ông Phạm Bình Minh thư của Tổng thống Donald Trup mời Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc sang thăm Mỹ. Đồng thời, ông Phạm Bình Minh cũng chuyển lời mời chính thức của Chủ tịch nước Trần Đại Quang mời Tổng thống Donald Trump tham dự cuộc họp thượng đỉnh APEC tại Đà Nẵng (tháng 11/2017) và thăm Việt Nam. Ông Trump đã nhận lời và khẳng định sẽ tham dự.

Mặc dù ông Trump đã quyết định rút khỏi TPP, bỏ rơi chính sách xoay trục sang Châu Á của ông Obama, và tỏ ra không tha thiết với vấn đề Biển Đông, nhưng trước chuyến thăm của ông Nguyễn Xuân Phúc, Reuters (28/5/2017) nhận thấy một số dấu hiệu tích cực. Nhà Trắng gọi Việt Nam “là một trong những đối tác quan trọng của Mỹ ở Đông Nam Á”. Người phát ngôn Bộ Ngoại Giao Mỹ (Katrina Adams) nói rõ, “Quan hệ đối tác Việt-Mỹ là một phần cốt yếu trong chính sách đối ngoại của Mỹ tại khu vực châu Á-Thái Bình Dương” (the US-Vietnam partnership is a critical component of US foreign policy in the Asia-Pacific region). Theo Carl Thayer, Viêt Nam là “một con bài quan trọng trong cấu trúc an ninh đa phương trong khu vực” của Mỹ, nhất là trong bối cảnh ông Rodrigo Duterte “lánh xa Mỹ và xích lại với Trung Quốc”.

Theo Carl Thayer, lúc này Việt Nam gần với Mỹ còn hơn cả hai nước đồng minh có hiệp ước quân sự với Mỹ là Thái Lan và Philippines. Việt Nam cần tham gia nhóm các nước đối tác của Mỹ trong khu vực (mà Singapore là đối tác số một). Theo Diplomat (5/2016) Việt Nam đang trở nên quan trọng hơn trong chiến lược kiềm chế Trung Quốc bành trướng ảnh hưởng trong khu vực. Các nhà phân tích cho rằng dưới thời Trump, Mỹ đã lặng lẽ rút lui khỏi khu vực, để Trung Quốc tự do hành động bá quyền, làm phương hại cho các nước như Việt nam. Sự nhân nhượng của Washington là một củ cà rốt to để đánh đổi lấy sự giúp đỡ của Bắc Kinh nhằm đối phó với Bắc Triều Tiên, một việc Trump rất cần nên sẵn sàng thỏa hiệp.

Đánh giá triển vọng

Hãy tham khảo một số đánh giá của những chuyên gia quen biết.

Theo Alexander Vuving ( “What Vietnam Can Offer America”, Alexander Vuving, National interest, May 27, 2017) vấn đề sống còn của Việt Nam là làm thế nào cân bằng mối quan hệ với Bắc Kinh và Washington. Đó là bối cảnh cho chuyến thăm Mỹ của ông Phúc. Vuving cho rằng trong quan hệ với Mỹ có 03 vấn đề quan trọng nhất thiết phải đạt được. Thứ nhất là phải đạt được một hiệp định thương mại và đầu tư có triển vọng. Thứ hai là phải thỏa thuận được quan điểm về Biển Đông không chấp nhận hiện trạng. Thứ ba là phải xây dựng quan hệ đồng minh Viêt-Mỹ trên cơ sở “đối tác chiến lược toàn diện”. Tuy quan hệ đối tác phải mang tính chiến lược sâu sắc hơn, nhưng không nhất thiết phải là cam kết quốc phòng.

Theo Minxin Pei (“The TPP’s Second Act”, Minxin Pei, Project syndicate, May 24, 2017), quan điểm đồng thuận cho rằng thực tế ông Trump đã nhân nhượng và trao Đông Á cho Trung Quốc tuy có cơ sở, nhưng lại bỏ qua một thực tế địa chính trị cơ bản. Đó là nhiều nước Đông Á đã dựa dẫm ỷ lại vào vai trò đứng đầu của Mỹ nên không đầu tư cho an ninh kinh tế và quốc phòng của mình. Nay không còn dựa dẫm được vào Mỹ để duy trì hòa bình và thinh vượng, họ đang đứng trước các sự lựa chọn rất khó khăn, và phân hóa làm 03 nhóm.

Nhóm thứ nhất chọn cách ngả theo Trung Quốc, bao gồm một số nước như Thailand, Malaysia, Cambodia, Laos. Nhóm thứ hai chọn chiến lược đề phòng rủi ro (hedging strategy), gồm các nước như Australia, South Korea, Singapore. Nhóm thứ ba chọn chiến lược tự lo cho mình (self-help strategy) gồm các nước như India, Japan, Vietnam, Indonesia.

Để lấp lỗ trống do Mỹ rút khỏi TPP, Nhật phải dẫn đầu TPP11, thuyết phục các nước Châu Á xiết chặt hàng ngũ, không khuất phục Trung Quốc. Muốn vậy, Nhật phải có chính sách sẵn sàng chấp nhận phí tổn cao hơn để giữ cho Nhật và các đối tác khác thoát khỏi quỹ đạo Trung Quốc. Nếu Hàn Quốc và Indonesia tham gia TPP11, thì cán cân sẽ thay đổi.

Theo Jonathan London (“High Stakes for Vietnam Prime Minister’s Visit to Washington”, Jonathan London, CSIS CogitAsia, May 29, 2017), chuyến thăm của ông Phúc có ý nghĩa quan trọng trên 03 lĩnh vực. Thứ nhất là thương mại. Mỹ và Việt Nam có nhiều lý do để mở rộng và đa dạng hóa quan hệ thương mại. Điều này sẽ giúp Việt Nam tránh được tình trạng sử dụng những công nghệ rẻ tiền, gây ô nhiễm cao, có hại cho người lao động, đồng thời khuyến khích Chính phủ bỏ những dự án nhiệt điện gây ô nhiễm và thay bằng những dự án mới dựa trên công nghệ và đầu tư của Mỹ, ví dụ như khai thác nguồn khí đốt ngoài khơi.

Thứ hai là vấn đề an ninh. Làm thế nào để Mỹ và Việt Nam (cùng các nước khác) có thể đảm bảo cho môi trường an ninh hàng hải ở Đông Á, phù hợp với luật quốc tế. Trước những dấu hiệu Bắc Kinh đang theo đuổi những mục đích ngược với lợi ích của Mỹ, thì lợi ích an ninh của Việt Nam và Mỹ ngày càng song trùng, hơn với bất cứ nước nào khác. Hai nước cần tiếp tục hợp tác về an ninh, như vừa rồi Mỹ đã chuyển giao cho Việt Nam 06 tàu tuần tra biển. Vì Trump quan tâm đến mua bán vũ khí, nên đây có thể là một lĩnh vực dễ hợp tác.

Thứ ba là một khía cạnh không đo đếm được nên dễ bị bỏ qua, liên quan đến vai trò của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc, liệu ông ấy có vị thế quan trọng như thế nào trong sự phát triển kinh tế và chính trị của Việt Nam. Trong khi có vẻ thiếu khí thế và tiếng nói về vấn đề nhân quyền, ông Phúc lại là người có ý tưởng cải cách. Vừa rồi, khi Ban Tuyên giáo kêu gọi đối thoại với giới bất đồng chính kiến, một bầu không khí chống lại, thực chất là những tư tưởng bảo thủ- lại trỗi dậy. Theo các nhà quan sát, đây là một tín hiệu xấu cho tương lại cải cách ở Việt Nam. Trong bối cảnh đó, không biết chuyến thăm Mỹ của Thủ tướng có ý nghĩa gì tốt đẹp.

Vì vậy, hy vọng Nhà Trắng, Quốc hội, và các lãnh đạo khác trong chính quyền có tiếng nói rõ ràng và tha thiết để biểu lộ cam kết thúc đẩy quan hệ song phương với Việt Nam. Xét cho cùng, chỉ có người Việt Nam mới tự quyết định được tương lai của mình. Nếu nhìn xa hơn, bỏ qua chuyện chính trị trước mắt, thì Việt Nam và Mỹ có nhiều lợi ích lâu dài để xây dựng một quan hệ vững mạnh, đặc biệt là về lĩnh vực thương mại và quốc phòng.

Theo David Brown (“Vietnam’s Premier Phuc Enters the US Cobra Den”, David Brown, Asia Sentinel, May 29, 2017), TPP là công cụ để Hà Nội tháo gỡ sự ách tắc về ý thức hệ. Còn đối với quan hệ Viêt-Mỹ, TPP là chất keo kinh tế để gắn kết một quan hệ đối tác chiến lược bền vững. Tuy ông Trump đã rút khỏi TPP, nhưng Hà Nội vẫn hy vọng đạt được một hiệp định thương mại song phương với Mỹ tương tự như TPP (ưu tiên cao nhất của ông Phúc). Biết đâu một ngày nào đó, Việt Nam sẽ trở thành cầu nối để đưa Mỹ trở lại sân chơi TPP.

David Brown cho rằng bản thân cuộc gặp ông Trump 30 phút tại Phòng Bầu dục là một sự kiện quan trọng, vì 03 ý nghĩa. Thứ nhất, Ngoại trưởng Phạm Bình minh và Đại sứ Phạm Quang Vinh đã thu xếp để ông Nguyễn Xuân Phúc trở thành thủ tướng đầu tiên của ASEAN được ông Trump tiếp đón tại Nhà Trắng. Thứ hai, Hà nội có lý do để hy vọng đàm phán thương mại song phương như TPP sẽ có kết quả. Thứ ba, món quà của Hà Nội mà ông Nguyễn Xuân Phúc đem đến cho ông Trump có thể là đề nghị mua một số vũ khí tối tân của Mỹ. Đây sẽ là cái chốt của cuộc gặp. Trong khi ông Phúc có thể bám vào kịch bản có sẵn, thì ông Trump lại hay nói nhiều và tùy hứng, nên không loại trừ tình huống bất ngờ, có thể lái quan hệ Viêt-Mỹ theo một hướng khác.

Thay lời kết

Tuy các nhà quan sát có thể phân tích nhưng rất khó dự đoán kết quả của sự kiện ngoại giao này, liệu có xảy ra trục trặc hay sai sót nào không. Đây vừa là một cơ hội vừa là thách thức và rủi ro đối với ông Phúc, vì Donald Trump là một bài toán đố khó tìm lời giải. Là một lái buôn (dealer) đầy cá tính, Donald Trump không phải là Bill Clinton hay Barack Obama. Ông ấy muốn phủ nhận mọi di sản của chính quyền trước. Đối với một tổng thống khác, kết quả gặp gỡ tùy thuộc nhiều hơn vào sự chuẩn bị (homework) và làm việc nhóm (teamwork). Nhưng đối với ông Trump, nó tùy thuộc nhiều hơn vào ngoại giao cá nhân và tương tác cá nhân (là một điểm yếu của ông Phúc). Cuộc gặp gỡ này có thể là một màn trình diễn của hai nhân vật có cá tính, như trong một chương trình “truyền hình thực tế” (reality television show).

Hiện nay, lo ngại lớn nhất của Việt Nam là liệu Mỹ và Trung Quốc có trở nên quá gần gũi và do đó không đếm xỉa đến lợi ích của Việt Nam hay không. Đối với Việt Nam lúc này, lựa chọn đối sách khả thi là rất khó, nên phải chơi cờ thế (gambit) bằng đề phòng rủi ro (hedging). Vì vậy, Việt Nam đang tăng cường hợp tác chặt chẽ với Nhật (chơi “lá bài Nhật”) và chuyển sang “phương án B” về TPP (còn gọi là TPP11). Vì Mỹ đã rút khỏi TPP nên Nhật trở thành động lực chính đối với TPP11, cũng như đối với Việt Nam trong quan hệ với Mỹ và Trung Quốc. Vì vậy, sự kiện ngoại giao song phương Việt-Mỹ này còn có ý nghĩa đa phương.

NQD. 30/5/2017
Read more…

Bàn về đề nghị xuẩn ngốc và độc đoán của Chủ tịch Quốc hội

  • Kết quả hình ảnh cho Luật sư
  • Huỳnh Thục Vy
    1/ Định chế là gì?
    Theo học thuật phương Tây, mỗi định chế là một mô hình kết cấu xã hội chi phối hành xử của một tập hợp người nhất định, nghĩa là giá trị luân lý và hành xử chung của các cá nhân trong mỗi định chế "mang tính vững bền". Cơ bản có hai loại định chế: vật thể và phi vật thể.
    Các định chế vật thể có thể dễ dàng đơn cử là: trường đại học (thuộc siêu định chế giáo dục), bệnh viện (thuộc siêu định chế y tế), cảnh sát (thuộc siêu định chế Nhà nưỡc), tiền (thuộc siêu định chế kinh tế), giáo hội (thuộc siêu định chế tôn giáo), các tổ chức xã hội dân sự...Các định chế phi vật thể như là: tập quán, hôn nhân, nam quyền, truyền thống, ngôn ngữ...
    Muốn xã hội mang một đặc tính nhất định nào đó, nhất thiết nó phải có các định chế đảm bảo cho đặc tính đó được biểu hiện. Không thể nói một xã hội là dân chủ tự do nếu nó không có xã hội dân sự đúng nghĩa, báo chí độc lập, tam quyền phân lập, bầu cử tự do minh bạch...Vì thế, chúng ta hay dùng cụm từ "các định chế dân chủ" để chỉ các định chế cần thiết để tạo nền móng cho dân chủ. Chừng nào các định chế này chưa được thiết lập, chừng đó nền dân chủ chưa thể thành hình.
    Và mỗi định chế có đều có giá trị luân lý cốt lõi và vai trò xã hội không thể thay thế của riêng nó. Những cá nhân thuộc một định chế đều chia sẻ những giá trị luân lý chung của định chế ấy. Và một định chế vẫn tồn tại nếu luân lý của nó vẫn được tuân thủ và vai trò của nó vẫn được hoàn thành. Nó tự huỷ khi xa rời luân lý và vai trò cố hữu tạo nên chính nó từ ban đầu.
    2/ Luật sư là một định chế
    Nói dài dòng như thế về định chế cũng chỉ để tóm lại rằng: nếu cảnh sát, toà án, công tố là các định chế thuộc siêu định chế Nhà nước. Thì luật sư cũng là một định chế, nhưng là định chế dân chủ, định chế bảo vệ tự do cho người dân trước guồng máy bạo lực độc quyền của Nhà nước. Và khi đã đồng ý với nhau, luật sư là một định chế thì chúng ta không thể xét đoán luật sư như những cá nhân công dân bình thường mà phải nhìn họ như là thành viên của một định chế quan trọng.
    Tất nhiên ai cũng biết, Việt Nam không có luật sư đúng nghĩa, nghĩa là luật sư không có đủ sức mạnh để thực hành vai trò của mình. Tiếng nói của luật sư quá nhỏ bé và không được lắng nghe trước bộ máy toà án và công tố đầy quyền năng. Trong các vụ án phi chính trị, tiếng nói luật sư không mạnh bằng tiếng nói của đồng tiền và thế lực. Còn trong những vụ án chính trị, liên quan đến các điều khoản về "an ninh quốc gia", biện luận của luật sư hầu như không có giá trị gì. Định chế luật sư ở Việt Nam chủ yếu vẫn là để giúp việc cho giới doanh nhân quốc nội làm ăn với nhau và làm ăn với nước ngoài. Nhưng xây dựng nó, đấu tranh cho nó trở nên trưởng thành, mạnh mẽ và tự do là nhiệm vụ của mỗi cá nhân thuộc về định chế này.
    Thế nhưng có vẻ như những người lãnh đạo cộng sản Việt Nam tham quyền cố vị và dốt nát, mà đại biểu là bà Chủ tịch Quốc Hội Kim Ngân, lại muốn bóc tước thêm chút sức mạnh vốn đã ít ỏi của định chế luật sư bằng cách sửa đổi Bộ luật Hình sự theo ý chí riêng của kẻ cai trị độc tài: trong các trường hợp "xâm phạm an ninh quốc gia" luật sư có nghĩa vụ công dân phải tố cáo thân chủ mình?!
    Tôi cho rằng, các luật sư cần nỗ lực đấu tranh chống lại ý chí độc tài này nếu không quý vị sẽ bước vào tiến trình tự huỷ định chế luật sư. Vì chính vai trò bảo vệ thân chủ định danh định luật sư. Giá trị luân lý của định chế luật sư là bảo vệ thân chủ mình. Nếu việc tố cáo thân chủ được định chế hoá thành "nghĩa vụ" của luật sư trong bộ luật Hình sự, định chế luật sư xem như cáo chung.
    3/ Luân lý định chế và luân lý cá nhân khác biệt
    Thật tai hại khi nhầm lẫn luân lý định chế với luân lý cá nhân. "Tốt" trong luân lý cá nhân nghĩa là sống với lương tâm, bảo vệ lẽ phải và công bằng. Nhưng "tốt" trong luân lý của định chế luật sư nghĩa là "tất cả vì quyền lợi của thân chủ". Không phải vì tiền luật sư được trả, mà là vì vai trò đã được trao ngay từ đầu cho định chế này. Nếu luật sư tố cáo thân chủ thì ngay lúc đó ông ta là công tố viên, chứ không còn là luật sư nữa. Nếu tiền lệ luật sư tố cáo thân chủ được thiết lập, thì định chế dân chủ non yếu này ở Việt Nam sẽ chết yểu.
    Trong bộ phim Rainmaker, nhân vật Rudy Baylor đã giúp thân chủ mình thắng trong vụ kiện công ty bảo hiểm Great Benefit và trở nên nổi tiếng, nhiều khách hàng lớn thèm muốn anh, nhưng anh đã bỏ nghề vì biết rõ rằng: anh đã gặp may vì lần thắng kiện đầu tiên và duy nhất đó anh bảo vệ một thân chủ nghèo và chịu bất công; nhưng chắc gì lần sau anh nhận một vụ cho thân chủ nghèo (trừ khi suốt đời anh chọn không gian làm việc hạn hẹp là chỉ bảo vệ những người nghèo, không có tiếng nói); càng nổi tiếng, thì cơ may bênh vực người nghèo càng ít, các ông chủ cá mập sẽ thuê anh và không sớm thì muộn anh sẽ trở thành Leo F. Drummond, nhân vật luật sư đối thủ của Baylor trong vụ kiện Great Benefit.
    Lựa chọn cá nhân của Rudy Baylor là bỏ nghề luật sư, vì anh thiết tha với lương tâm và giá trị luân lý cá nhân mình. Chắc chắn không ai buộc anh phải làm luật sư, nhưng khi đã chọn là luật sư anh có nghĩa vụ cao nhất là bảo vệ thân chủ mình. Mô hình hành xử và giá trị luân lý của định chế hoàn toàn vượt ra ngoài ý chí cá nhân trong định chế đó. Nếu một cá nhân trong định chế lựa chọn hành xử theo ý chí và lương tâm cá nhân mình, ngược với luân lý của định chế thì anh ta không còn thuộc về định chế đó nữa.
    Tôi từng nghe, đại loại, thiên đường không có luật sư... Có lẽ vậy, luật sư càng tài ba và nổi tiếng, càng khó làm người tốt, vì luật sư bảo vệ tất cả khách hàng của họ từ một nạn nhân nghèo bị một công ty bảo hiểm từ chối chi trả chi phí y tế cho đứa con trai bị ung thư máu cho đến một đại công ty trốn thuế.
    Chúng ta không thể tạo ra một định chế toàn hảo và chỉ có thể nỗ lực tạo ra những định chế bất toàn có chức năng cân bằng và kiểm soát nhau. Công tố cố gắng buộc tội, có thể quá hăng hái đến nỗi xâm phạm quyền tự do của người dân. Bởi vậy, cần có luật sư cố gắng gỡ tội cho thân chủ, dù lắm lúc họ phải gỡ tội cho kẻ có tội. Sự bất toàn của các định chế cũng chính là sự bất toàn của loài người. Chúng ta không cố gắng "thánh hoá" chúng mà chỉ cần định chế nào cũng làm tốt vai trò của chính mình là đủ.
    4/ Thay lời kết
    Dài dòng như trên để mong góp một tiếng nói nhỏ về đề tài ít được nhắc đến này, chứ không phải người viết không biết rõ mức độ thiếu kiến thức học thuật, nhưng lại dư thừa thủ đoạn độc tài của những người lãnh đạo cộng sản. Họ chẳng cần biết định chế, luân lý của định chế là gì cả. Họ chỉ cố tìm cách trấn áp những người bất đồng chính kiến, những nhà hoạt động xã hội dân sự và bất cứ ai làm ảnh hưởng đến sinh mạng của đảng cộng sản cầm quyền bằng cái mũ "xâm phạm an ninh quốc gia".
    Để trả lời cho câu hỏi: luật sư có thể tố giác thân chủ trong những trường hợp thực sự gây nguy hiểm cho cộng đồng (một kế hoạch đánh bom khủng bố chẳng hạn) không? Cá nhân tôi trả lời là có, khi anh/cô ta nhận thấy việc giữ luân lý luật sư không quan trọng bằng (thậm chí có thể gây tổn hại lớn cho) luân lý chung của con người và trái với lương tâm của mình. Tóm lại, việc luật sư tố giác thân chủ nên là LỰA CHỌN CÁ NHÂN hơn là ĐƯỢC ĐỊNH CHẾ HOÁ bằng luật pháp, dù là thứ luật pháp độc đoán và ngu muội nhất chăng nữa.
    Cuối cùng, điều mà tôi muốn nói với các bạn trẻ là: có một sự khác biệt một trời một vực giữa lựa chọn cá nhân và lựa chọn mang tính định chế. Lựa chọn cá nhân là những trường hợp ngoại lệ. Lựa chọn mang tính định chế tạo ra một mô hình hành xử chung gây ảnh hướng khổng lồ. Đâu đó có thể có một người làm được điều khác biệt ngoại lệ (có thể nó tốt đẹp và cao thượng). Nhưng nếu bắt buộc tất cả mọi người đều làm như anh ta thì đó chính là cú tát vào quyền tự do và nhân phẩm. Một hành xử tốt đẹp bị định chế hoá cũng trở nên què quặt. Thế đấy, đừng bị ám ảnh bởi điều tốt, hãy cảnh giác với bất kỳ điều gì đe doạ khả năng con người được sống với tự do và phẩm giá. Có lẽ tôi sẽ nói rõ hơn về điều này trong một bài viết khác.
    Huỳnh Thục Vy
    Buôn Hô, 29/5/2017


Read more…

Bí thư Bắc Ninh đề nghị cấm đưa đơn tố cáo lên mạng xã hội


Đại biểu Quốc hội có ý kiến khác nhau xung quanh việc có thừa nhận đơn thư tố cáo nặc danh và gửi qua email, fax, điện thoại... hay không.


Chiều 30/5, trong phiên thảo luận tại tổ về dự thảo Luật tố cáo (sửa đổi), đ
ại biểu Quốc hội Nguyễn Nhân Chiến - Bí thư Tỉnh uỷ Bắc Ninh đề nghị các cơ quan chức năng chỉ nên tiếp nhận đơn tố cáo bằng đơn và gửi trực tiếp, không nên bổ sung hình thức gửi qua fax hay email, "tránh tình trạng lợi dụng các hình thức mới này để bôi nhọ, hạ thấp, nói xấu, xuyên tạc hình ảnh của tổ chức, cá nhân".
"Tôi đề nghị bổ sung quy định không được đưa nội dung tố cáo lên mạng xã hội, với mục đích hạ thấp uy tín danh dự của tổ chức, cá nhân. Đưa đơn lên mạng rất phức tạp, người bị tố cáo chịu ảnh hưởng mặc dù nội dung chưa chắc đúng, nhưng cứ đồn đại từ quê hương, bạn bè, gây nên nghi ngờ. Do đó cần quản lý, không được đưa đơn tố cáo lên trang cá nhân, đưa lên là vi phạm", ông Chiến nói.
Bí thư tỉnh Bắc Ninh cũng đề nghị, trên trang mạng cá nhân chỉ có thể nói chung chung, được quyền nêu quan điểm cá nhân, bày tỏ bức xúc, nhưng không được nêu rõ tên cơ quan, đơn vị.
bi-thu-bac-ninh-de-nghi-cam-dua-don-to-cao-len-mang-xa-hoi
Đại biểu Nguyễn Nhân Chiến (Bí thư tỉnh uỷ Bắc Ninh). Ảnh: Võ Hải
Đại biểu Lê Thanh Vân, Ủy viên Thường trực Ủy ban Tài chính Ngân sách cho rằng không nên phân biệt giữa tố cáo bằng văn bản, tố cáo trực tiếp với tố cáo bằng fax, email, điện thoại. Theo ông, ban soạn thảo chưa phân tích sâu và phân biệt rõ điều này nên mới coi việc truyền tin qua fax, email, điện thoại không phải là văn bản.
"Xét về bản chất, thông tin tố cáo mới là quan trọng nhất. Văn bản ở đây không nên hiểu chỉ là văn bản gốc, mà cần phải thừa nhận cả những văn bản được truyền qua fax, email và điện thoại", ông Vân nói và nhận định trong thời đại công nghệ số thì không thể không thừa nhận các hình thức giao dịch điện tử.
bi-thu-bac-ninh-de-nghi-cam-dua-don-to-cao-len-mang-xa-hoi-1
Đại biểu Lê Thanh Vân.
Ý kiến trái chiều về đơn thư nặc danh
Quy định liên quan đến đơn thư tố cáo nặc danh cũng nhận được ý kiến khác nhau từ các đại biểu. 
"Vì sao có tố cáo nặc danh? Thực tiễn cho thấy, ngoài việc lợi dụng để gây rối, triệt hạ, vu khống người khác, có thể thấy một sự thật là người nặc danh sợ bị trả thù, bị trù dập, bị bức hại... Vì vậy, cần thừa nhận hình thức này", ông Lê Thanh Vân đề xuất.
Tuy nhiên, ông cũng kiến nghị tố cáo nặc danh chỉ có giá trị khi đủ một trong ba yếu tố: Thông tin có cơ sở, chặt chẽ; phản ánh đúng sự thật, có liên quan trực tiếp đến người bị tố cáo và chứng cứ tin cậy.
Đại biểu Nguyễn Hữu Chính, Chánh án Tòa án nhân dân TP Hà Nội cũng cho rằng, về nguyên tắc không xem xét đơn tố cáo nặc danh. Tuy nhiên nếu tố cáo nặc danh mà có những nội dung, chứng cứ xác đáng (hình ảnh, ghi âm…)  thì nên được xem xét, bởi nhiều khi người tố cáo sợ bị trả thù hoặc không đảm bảo về quyền lợi.
Nêu ý kiến ngược lại, đại biểu Đào Tú Hoa bày tỏ đồng tình với dự thảo luật là không nên xem xét tố cáo nặc danh. Việc chấp nhận đơn tố có nặc danh sẽ tạo tiền lệ xấu cho những người thiếu tinh thần xây dựng, tiếp diễn tình trạng tố cáo tràn lan.
"Chưa biết đúng sai thế nào nhưng đơn tố cáo nặc danh làm ảnh hưởng rất lớn đến uy tín, danh dự cá nhân, gây mất đoàn kết trong đơn vị, hơn nữa đơn nặc danh thường được tung ra vào thời điểm nhạy cảm", bà Hoa nói.
Đại biểu Nguyễn Chiến, Phó Chủ nhiệm Liên đoàn Luật sư Việt Nam cũng cho rằng không nên để tình trạng người bị tố cáo thì có danh, người đi tố cáo thì vô danh. "Do đó người tố cáo phải danh chính và chịu trách nhiệm với đơn tố cáo của mình. Còn tố cáo nặc danh có cơ sở, kèm theo chứng cứ thì có thể coi đó là tin báo tội phạm để xem xét của cơ quan có thẩm quyền chứ không nên đưa vào luật", ông Chiến nói.
Những người đi tố cáo bị đe doạ và cô lập
Ông Bùi Đặng Dũng, Phó chủ nhiệm Ủy ban Tài chính Ngân sách nêu thực tế, nhiều người có công tố cáo sai phạm hiện cuộc sống không ổn định. Tâm lý bản thân, gia đình, vợ con họ đều chịu sức ép dư luận rất lớn.
Ở cơ quan, đơn vị thì người tố cáo đó luôn có nỗi ám ảnh của đồng nghiệp là "coi chừng vị này chuyên tố cáo"; về bà con, làng xã bị lãnh đạo địa phương "coi chừng là đối tượng có vấn đề chuyên thưa kiện". 
"Những người này không chơi được với ai và gần như bị cô lập, thậm chí bị đe doạ. Như vụ đất đai ở Hải Phòng, đại tá về hưu tố cáo giờ thế nào? Hay gần đây nhất, hai cụ già ở Bắc Ninh giúp cơ quan chức năng phát hiện gần 3.000 bộ hồ sơ thương binh giả, đang đề nghị khen tặng nhưng mãi chưa được", ông Dũng nói và cho rằng cơ chế bảo vệ, khen thưởng người tố cáo đúng là rất quan trọng.

Võ Hải - Hoàng Thuỳ
( Vnexpres
s
Read more…

Contact us